Bartholomeuskerkje

De geschiedenis

In der minne geschikt

In een oorkonde van 1388 worden Arnolt Bonart en Johann van Drummen genoemd als rector van de kerk of kapel te Beke. In 1536 gaat het kapittel van Zyfflich over naar het naburige stadje Kranenburg. De kapel wordt een zelfstandige parochiekerk, opgedragen aan de heilige Bartholomeus. Aan het einde van de zestiende eeuw trekt de reformatie over Nederland.

De ene na de andere katholieke kerk wordt door protestanten gewapenderhand in bezit genomen. Het Bartholomeuskerkje ondergaat dat lot in 1592. De laatste pastoor, Theodorus Dribbel, ontvlucht het dorp en wordt uit zijn ambt ontheven. De overwegend katholieke bevolking van Beek moet voor de eucharistieviering en de sacramenten uitwijken naar Wyler en Nijmegen. Vanaf 1602 wordt de kerk formeel bestemd voor de protestante erediensten, al neemt men aan dat de eerste diensten niet voor 1620 gehouden zijn. Met de komst van de Fransen in 1672 keert het tij ten gunst van de katholieken. Zij krijgen hun vrijheden terug.

De Bartholomeuskerk van Beek-Ubbergen blijft voor hen echter gesloten. Beek en Ubbergen worden in 1745 samengevoegd. Aan het einde van de achttiende eeuw doen de katholieken verwoede pogingen het kerkje dat in 1782 is gerestaureerd en uitgebreid met een kosterswoning, weer in handen te krijgen. Ze hebben dan inmiddels weer een eigen pastoor: Jacobus Sieben, afkomstig uit het Duitse Kalkar. En ze kunnen rekenen op steun van het bisdom Roermond. De protestantse overheid ligt dwars.

De zaak dreigt te escaleren wanneer katholieken met geweld de toegang tot het kerkje forceren. Uiteindelijk wordt de kwestie in der minne geschikt en tijdens een vergadering van Schout en Schepenen van Nijmegen wordt op 12 maart 1796 besloten tot ‘simultaan gebruik van de kerk’. 

Elke morgen, zowel op zondag als door de week, is de kerk van de katholieken. De protestanten krijgen de zondagmiddag voor hún kerkdienst. Het altaar verdwijnt dan even achter een zwaar gordijn. Daarmee is de rust allerminst weergekeerd. Nog regelmatig vliegen protestanten en katholieken elkaar in de haren.